Historia czasopisma Inżynieria Biomedyczna

Jaki problem miało rozwiązać nowe czasopismo w latach 90.?

Na początku lat 90. polski lekarz i inżynier biomedyczny stali przed tą samą ścianą. Wiedza o zastosowaniach laserów w medycynie istniała, ale krążyła wyłącznie w publikacjach anglojęzycznych, w wąskim gronie i bez polskiej terminologii.

Efekt był dotkliwy. Fizykoterapeuta kupował urządzenie laserowe bez rzetelnego opisu parametrów. Chirurg nie miał gdzie sprawdzić, czy dana metoda została zweryfikowana klinicznie. Studenci uczyli się z notatek z konferencji, a nie z recenzowanego piśmiennictwa. Rozproszenie wiedzy przekładało się wprost na jakość leczenia — bo tam, gdzie brakuje danych, decyduje intuicja sprzedawcy sprzętu.

Rozwiązaniem miał być kwartalnik polskojęzyczny, który — jak mówili jego twórcy — dotrze „pod strzechy”. Nie kolejny biuletyn branżowy, lecz pismo z recenzją naukową, anglojęzycznymi abstraktami i realnym zapleczem akademickim.

Kto założył Acta Bio-Optica et Informatica Medica?

Czasopismo powstało dzięki dwóm wrocławskim naukowcom: prof. Halinie Podbielskiej z Politechniki Wrocławskiej oraz prof. Wiesławowi Strękowi z Instytutu Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN. Oboje zajmowali się optyką laserową i optoelektroniką, w tym jej zastosowaniami medycznymi.

Paradoks był taki, że obie instytucje dzieliła jedynie Odra, a naukowcy znali się głównie z publikacji zagranicznych. Połączyła ich dopiero działalność edukacyjna.

Od czego zaczęła się ta współpraca?

Od 1993 roku obydwoje organizowali we Wrocławiu sympozja naukowo-szkoleniowe poświęcone laserom w medycynie. Do INTiBS PAN ściągały wtedy rzesze lekarzy, specjalistów rehabilitacji i studentów. Sala pękała w szwach, ale wiedza zostawała w sali. Stąd potrzeba przekazu pisanego — i stąd idea kwartalnika.

Jak powstawały pierwsze numery kwartalnika?

Zupełnie inaczej, niż wygląda dziś praca redakcji. Redaktorzy osobiście kupowali ryzy papieru i własnoręcznie znosili je do drukarni. Pierwsze numery — przygotowywane niemal domowym sposobem — drukowano na papierze formatu A3.

Doradcą w zakresie ekonomiki druku był przez lata Maciej Potocki z firmy JUSTY. To dzięki takim ludziom udało się utrzymać płynność finansową bez nadwerężania skromnych zasobów.

Kto sfinansował start czasopisma?

Wydawanie pisma naukowego „w czynie społecznym” wymagało wsparcia wielu osób dobrej woli. Część ciężaru finansowego wzięli na siebie dr Andrzej Podbielski, ówczesny prezes firmy EOS, oraz dyrektor tej firmy, mgr inż. Jerzy Spyrka. Prof. Wiesław Stręk zaangażował do współpracy firmę Inco Laser, której wówczas prezesował.

Kto pełnił funkcję sekretarza redakcji na przestrzeni lat?

Ciągłość redakcyjna to jeden z powodów, dla których kwartalnik przetrwał trzy dekady zmian rynkowych i technologicznych.

Jak zmieniali się wydawcy czasopisma?

Model wydawniczy przechodził kolejne etapy — od dużych oficyn komercyjnych po samodzielne wydawnictwo elektroniczne.

Dlaczego wydawnictwo Urban & Partner zrezygnowało ze współpracy?

Powodem były zmiany organizacyjne w samej firmie, a nie ocena kwartalnika. Świadczy o tym fakt, że to właśnie ta oficyna zaproponowała wydanie publikowanych w Acta Bio-Optica prac o kriomedycynie w formie zwartej — tak powstała książka pod redakcją prof. Zdzisława Zagrobelnego.

Dlaczego czasopismo przeszło na model open access?

Od 2013 roku kwartalnik ukazuje się wyłącznie w wersji elektronicznej, w otwartym dostępie. Pracę wydawniczą przejęli społecznie pracownicy Grupy Bio-Optyki z Instytutu Inżynierii Biomedycznej i Pomiarowej Politechniki Wrocławskiej.

Decyzja miała trzy uzasadnienia: zniesienie bariery kosztowej dla czytelnika, natychmiastowa dostępność treści dla klinicystów i studentów oraz lepsza indeksacja prac w bazach naukowych. Obsługę strony internetowej powierzono spółce Marifa Zarządzanie Własnością Intelektualną — do dziś.

Kto dbał o poziom naukowy publikowanych prac?

Do grona redakcyjnego szybko dołączyli uznani naukowcy, m.in. nieżyjący już prof. Zdzisław Zagrobelny z wrocławskiej AWF oraz prof. Aleksander Sieroń ze Śląskiej Akademii Medycznej. O merytoryczny poziom prac dba Rada Naukowa złożona z badaczy krajowych i zagranicznych.

Pełna recenzja

Każda praca przechodzi proces recenzyjny przed publikacją.

Indeksacja

Kwartalnik indeksowany na bieżąco w Index Copernicus.

Rada Naukowa

Uznani badacze z ośrodków krajowych i zagranicznych.

Biuletyn PTIB

W każdym wydaniu Biuletyn Polskiego Towarzystwa Inżynierii Biomedycznej.

Jakie towarzystwa naukowe patronują kwartalnikowi?

Patronaty instytucjonalne były momentem przełomowym — z pisma entuzjastów kwartalnik stał się organem środowiska naukowego.

Co kwartalnik publikuje dzisiaj?

Profil tematyczny obejmuje inżynierię biomedyczną, optoelektronikę, lasery, kriomedycynę, inne zagadnienia medycyny fizykalnej oraz informatyzację w ochronie zdrowia.

Najczęstsze pytania o historię czasopisma